મેઘાલયાનું કોંગથોંગ ગામ: જ્યાં નામ નહીં, ગીતો અને સીટીઓથી બોલાય છે લોકો! (સીટી વાળા ગામની અનોખી કથા)

કોંગથોંગ ગામની ઓળખ: વિશ્વનું અનોખું સીટી વાળું ગામ

ભારતના મેઘાલય રાજ્યમાં, ઇસ્ટ ખાસી હિલ્સ જિલ્લામાં, શિલોંગથી માત્ર 60 કિલોમીટર દૂર, એક એવું ગામ આવેલું છે જે વિશ્વભરમાં તેની અનોખી પરંપરા માટે પ્રખ્યાત છે. આ ગામનું નામ છે કોંગથોંગ, જેને ‘વ્હિસ્ટલિંગ વિલેજ’ અથવા ‘સીટી વાળું ગામ’ કહેવામાં આવે છે. અહીં લોકો એકબીજાને નામથી નહીં, પરંતુ વિશિષ્ટ સીટી અને સંગીતમય ધુનથી બોલાવે છ

આ પરંપરા, જેને ‘જિંગર્વાઈ લૌબેઈ’ (માતાનો પ્રેમગીત) કહેવામાં આવે છે, ગામના લગભગ 700 વસ્તીવાળા લોકો વચ્ચે સદીઓથી ચાલી આવે છે. દરેક વ્યક્તિનું એક વિશિષ્ટ ગીત હોય છે, જે તેની માતા જન્મ સમયે રચે છે. આ ગીત વન્ય જંગલોમાં એકબીજાને શોધવા, ખતરાઓથી બચાવવા અને સમુદાયને જોડવા માટે વિકસિત થયું છે.

આજે આ ગામ ને પ્રવાસનનું હોટસ્પોટ બની ગયું છે, જ્યાં અમેરિકા, જર્મની અને જાપાન જેવા દેશોના પ્રવાસીઓ અને સંશોધકો આવે છે. 2021માં યુએનડબ્લ્યુટીઓ (UNWTO) દ્વારા વિશ્વના શ્રેષ્ઠ પ્રવાસન મૈત્રીપૂર્ણ ગામ તરીકે નામાંકિત થયું હતું.

જિંગર્વાઈ લૌબેઈ પરંપરા: કેવી રીતે બને છે નામો ગીત?

કોંગથોંગમાં જન્મતા જ જે બાળક માટે તેની માતા એક વિશિષ્ટ ધુન રચે છે, જે કુદરતી અવાજો જેવી – પક્ષીઓના કૂવડ, પવનની શીશ, નદીના ગર્જનાથી પ્રેરિત હોય છે. આ ધુન જ બાળકનું ‘નામ’ બને છે અને આખા જીવન લોકો તેને સીટી વગાડીને બોલાવે છે.

• લાંબી ધુન: દૂરથી બોલાવવા માટે, જેમ કે જંગલમાં કામ કરતી વખતે.
• ટૂંકી ધુન: નજીકમાં હોય તો ઉપયોગમાં લેવાય.
• ત્રણ નામો: સરકારી દસ્તાવેજો માટે નોર્મલ નામ, પરંતુ ગામમાં ફક્ત ગીત જ ચાલે.

આ પરંપરાની શરૂઆત વિશે અનેક કિવદંતીઓ છે. એક કથા પ્રમાણે, જંગલમાં ગુમ થયેલા વ્યક્તિએ મિત્રોને ગીતથી બોલાવીને જીવન બચાવ્યું. અન્ય કહે છે કે આ વન્ય આત્માઓથી રક્ષણ માટે છે. કોઈપણ કેસમાં, આ પરંપરા મેઘાલયાની માતૃતંત્રીય સમાજ (મેટ્રિલિનિયલ) સાથે જોડાયેલી છે, જ્યાં માતા પોતાના બાળકને પ્રથમ ભેટ આ ગીત આપે છે.

આ પરંપરા હજુ પણ જીવંત છે – મૃત્યુ પછી તે ગીત પણ ‘મરી જાય છે’ અને ફરી ક્યારેય વાપરાતું નથી.

ગામનો ઇતિહાસ અને સાંસ્કૃતિક મહત્ત્વ

કોંગથોંગ ખાસી જનજાતિનું ગામ છે, જે ‘સેંગ ખાસી’ ધર્મ માને છે – પ્રકૃતિ અને પૂર્વજોની પૂજા. ગામની આર્થિક વ્યવસ્થા સ્વાયત્ત છે: બાંસની ઝાડુ બનાવવું (મેઘાલયાનું સૌથી મોટું કેન્દ્ર), મધ પકવાળા, ખેતી અને પશુપાલન.

• વસ્તી: 600-700 લોકો, 700 વિશિષ્ટ ગીતો.
• સ્થાન: ખાત-અર-શ્નોંગ પર્વતો, જિંકીએંગ માયોર (વિશ્વનું સૌથી ઊંચું લીવિંગ રૂટ બ્રિજ) નજીક.
• પર્યાવરણ: લીલું જંગલ, ધોધ, ગુફાઓ – નોર્કાલિકાઈ વોટરફોલ, મૉસમાઈ કેવ, લૈતલુમ કેન્યોન્સ.

આ પરંપરા યુનેસ્કોના અભૌતિક સાંસ્કૃતિક વારસા તરીકે નોંધાવવાની દિશામાં આગળ વધી રહી છે. આધુનિકતા વચ્ચે પણ ગામવાસીઓ તેને જાળવી રાખે છે, ખાસ કરીને વડીલો નવી પેઢીને શીખવે છે.

પ્રવાસન અને અનુભવ: કોંગથોંગ કેવી રીતે પહોંચવું?

કોંગથોંગ પ્રવાસીઓ માટે સ્વર્ગ છે – શાંતિ, કુદરત અને સંસ્કૃતિનું મિશ્રણ. ગામમાં ‘ધ ટ્રાવેલર્સનેસ્ટ’ જેવા ઇકો-હટ્સમાં રહી શકાય, જ્યાં પરંપરાગત ખાસી ખાણું અને આતિથ્ય મળે.

• પહોંચવાનો માર્ગ:
• ઉડ્ડાયન: શિલોંગ વિમાનમથકથી 60 કિમી, ટેક્સી/બસ.
• ટ્રેન: ગુવાહાટીથી 150 કિમી.
• રોડ: શિલોંગ-ચેરાપુઞ્જી હાઈવે પર.
• કરવાની પ્રવૃત્તિઓ:
• સ્થાનિકો સાથે સીટી શીખો અને તમારું ગીત બનાવો.
• લીવિંગ રૂટ બ્રિજ પર ટ્રેકિંગ, મધના ફાર્મ જુઓ.
• બાંસના ઘરોમાં રહી જીવન અનુભવો.
• સૂર્યોદય/અસ્ત સમયે પર્વતોની મહીન છબી.

શું કરવું: હળવા કપડાં, ટ્રેકિંગ શુઝ, કેમેરા લઈ જાઓ. ગામમાં મોબાઈલ નેટવર્ક મર્યાદિત, તેથી ડિજિટલ ડિટૉક્સ માટે આદર્શ.

આસપાસના આકર્ષણો: મેઘાલયાના અન્ય રહસ્યો

કોંગથોંગ એકલું નથી

• નોર્કાલિકાઈ વોટરફોલ: ભારતના સૌથી ઊંચા ધોધ.
• માવસ્માઈ ગુફા: પ્રાચીન ગુફાઓ અને કિલ્લા.
• વાહ કાબા ફોલ્સ અને હની બી ફાર્મ્સ.
• લૈતલુમ કેન્યોન્સ: પાનોરેમિક વ્યૂ.

આ તમામને 3-4 દિવસના ટ્રિપમાં કવર કરી શકાય. મેઘાલય ટૂરિઝમ વેબસાઈટ પરથી પરમિટ અને માર્ગદર્શિકા લો.