નવા વર્ષ ૨૦૨૬ની શરૂઆત થઈ ગઈ છે અને આ વર્ષ ખગોળશાસ્ત્રીઓ તથા આકાશ પ્રેમીઓ માટે અત્યંત રોમાંચક છે. આ વર્ષે સુપરમૂન, સૂર્ય ગ્રહણ, ચંદ્ર ગ્રહણ, નક્ષત્ર વૃષ્ટિ અને ગ્રહોની અથાગંથિ જેવી અનેક દુર્લભ ખગોળીય ઘટનાઓ બનશે. આ ઘટનાઓ આકાશને રંગીન બનાવશે અને વિજ્ઞાનના રહસ્યો ખોલશે.
જાન્યુઆરી ૨૦૨૬: વુલ્ફ સુપરમૂન અને ક્વાડ્રાન્ટિડ્સ
૨૦૨૬ની શરૂઆત ૩ જાન્યુઆરીએ વુલ્ફ સુપરમૂનથી થાય છે, જે પૃથ્વીથી લગભગ ૩,૬૨,૦૦૦ કિલોમીટર દૂર હશે. સુપરમૂન ત્યારે બને છે જ્યારે પૂર્ણિમા પર ચંદ્ર પૃથ્વીના સૌથી નજીકના બિંદુ (પેરિજી) પર હોય, જેના કારણે તે સામાન્ય પૂર્ણિમાથી ૧૪% મોટો અને ૩૦% વધુ ચમકદાર દેખાય છે. આ ઘટના આકાશને રોશન કરશે અને ફોટોગ્રાફરો માટે આદર્શ છે.
જાન્યુઆરીમાં જ ક્વાડ્રાન્ટિડ્સ નક્ષત્ર વૃષ્ટિ પણ પીક પર પહોંચશે, જે ૩-૪ જાન્યુઆરીએ દર કલાકે ૧૧૦ સુધી નક્ષત્રો દર્શાવશે. આ વૃષ્ટિ બૈસન ગ્રેટર કોન્સ્ટેલેશનથી આવે છે અને ભારતમાંથી પણ સારી રીતે જોવા મળશે, જો આબોહવા સારી હોય.
- સુપરમૂન જોવા માટે: શહેરી પ્રદૂષણથી દૂર ખુલ્લા સ્થળે રાત્રે ૮ વાગ્યા પછી જુઓ.
- નક્ષત્ર વૃષ્ટિ માટે: અંધારું આકાશ, આરામદાયક કુરસી અને ધીરજ રાખો.
ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬: રિંગ ઑફ ફાયર સૂર્ય ગ્રહણ
૧૭ ફેબ્રુઆરીએ એન્યુલર સૂર્ય ગ્રહણ બનશે, જેને રિંગ ઑફ ફાયર કહેવાય છે. આ સમયે ચંદ્ર સૂર્યને પૂરેપૂરું ઢાંકશે નહીં, પરંતુ ૯૬% આવરી લેશે, જેનાથી સૂર્યની આસપાસ આગની વલય જેવું દેખાશે. અન્યુલેરિટીનો સમય ૨ મિનિટ ૨૦ સેકન્ડ સુધી રહેશે અને મુખ્યત્વે અન્ટાર્કટિકામાં જોવા મળશે.
ભારતમાંથી આ ગ્રહણ નથી જોવા મળતું, પરંતુ લાઈવ સ્ટ્રીમિંગ દ્વારા રમત કરી શકાય. દક્ષિણ ચીલી, આર્જેન્ટીના અને દક્ષિણ આફ્રિકામાં આંશિક ગ્રહણ દેખાશે. આ ઘટના ખગોળ વિજ્ઞાનના રહસ્યોને ઉજાગર કરશે.
આ મહિને ૨૮ ફેબ્રુઆરીએ ૬ ગ્રહોની પેરેડ જોવા મળશે: જુપિટર, યુરેનસ, શનિ, નેપ્ચ્યુન, વેનસ અને મર્ક્યુરી. સંધ્યા પછી પૂર્વમાં જુઓ.
માર્ચ ૨૦૨૬: ટોટલ ચંદ્ર ગ્રહણ (બ્લડ મૂન)
૩ માર્ચે ટોટલ ચંદ્ર ગ્રહણ બનશે, જે બ્લડ મૂન તરીકે જાણીતું છે. પૃથ્વીની છાયા ચંદ્ર પર પડશે, જેને નારંગી-લાલ રંગ આપશે. કુલ અવધિ ૫ કલાક ૩૯ મિનિટ, જેમાં ટોટલ પ્રક્રિયા ૫૮ મિનિટ રહેશે. ભારત, એશિયા, ઓસ્ટ્રેલિયા અને અમેરિકામાંથી જોવા મળશે
આ ગ્રહણ એક અલ્મોસ્ટ ટેટ્રેડનું ત્રીજું છે. ચંદ્ર NGC 3423 ગેલેક્સીને આવરી લેશે. સુરક્ષિત રીતે જોવા માટે ટેલિસ્કોપનો ઉપયોગ કરો.
એપ્રિલથી જૂન ૨૦૨૬: ગ્રહોની લાઈન અપ અને નક્ષત્ર વૃષ્ટિ
એપ્રિલમાં લાઈરિડ્સ નક્ષત્ર વૃષ્ટિ (૨૨-૨૩) પીક પર દર કલાકે ૨૦ નક્ષત્રો. ૧૮ એપ્રિલે શનિ, માર્સ, મર્ક્યુરી અને નેપ્ચ્યુનનું સંયોજન.
મેમાં નવા સુપરમૂન (૧૬ મે, ટોરસમાં). જૂને ૧૨ તારીખે મર્ક્યુરી, જુપિટર અને વેનસની મિની પેરેડ; ૧૪ જૂને નવું સુપરમૂન
- લાઈરિડ્સ જોવા: ઉત્તર-પૂર્વ આકાશમાં રાત્રે ૧૧થી ૪ વાગ્યા સુધી.
- ગ્રહ સંયોજન: બિનોક્યુલરથી જુઓ.
જુલાઈથી ઓગસ્ટ ૨૦૨૬: ટોટલ સૂર્ય ગ્રહણ
૧૨ ઓગસ્ટે ટોટલ સૂર્ય ગ્રહણ ગ્રીનલેન્ડ, આઈસલેન્ડ અને સ્પેન પરથી પસાર થશે, જ્યાં રાત્રિ ૨ મિનિટ ૧૮ સેકન્ડ રહેશે. પર્સીડ્સ નક્ષત્ર વૃષ્ટિ (૧૨-૧૩ ઓગસ્ટ) દર કલાકે ૧૦૦ નક્ષત્રો.
૨૮ ઓગસ્ટે પાર્શિયલ ચંદ્ર ગ્રહણ.
સપ્ટેમ્બરથી ડિસેમ્બર ૨૦૨૬: વાર્ષિક હાઈલાઈટ્સ
ઓક્ટોબરમાં જુપિટર-યુરેનસ સંયોજન (૬ ઓક્ટોબરે ચંદ્ર જુપિટરને આવરશે). લેઓનિડ્સ (૧૭-૧૮ નવેમ્બર).
નવેમ્બર ૨૪: બીવર સુપરમૂન. ડિસેમ્બર ૨૩-૨૪: કોલ્ડ સુપરમૂન (ક્રિસમસ ઇવ પર). જેમિનિડ્સ (૧૩-૧૪ ડિસેમ્બર, ૧૨૦
- ટાયરિડ્સ (૪-૫ નવેમ્બર): ધીમા પરંતુ ચમકદાર.
- ઉર્સિડ્સ (૨૧-૨૨ ડિસેમ્બર): અણધારી.
ખગોળીય ઘટનાઓ કેવી રીતે જોવી?
આ ઘટનાઓ જોવા માટે શહેરી પ્રદૂષણથી દૂર જાઓ, વેધર એપ તપાસો અને NASA/ઈસરોના લાઈવ સ્ટ્રીમ જુઓ. ગ્રહણ માટે ISO સર્ટિફાઈડ ગ્લાસીસ વાપરો. બાળકોને શીખવો માટે આદર્શ.
ભારતમાંથી મુખ્ય: ચંદ્ર ગ્રહણ, સુપરમૂન, નક્ષત્ર વૃષ્ટિ.
